FLEPOS 4.0 op komst: hoe satellieten, RTK en Lambert samen je GPS-positie bepalen

De Vlaamse positioneringsdienst FLEPOS staat aan de vooravond van een nieuwe stap. Met de overgang naar FLEPOS 4.0 worden referentiestations, software en beheersystemen vernieuwd, waardoor realtime RTK-correcties in Vlaanderen nog betrouwbaarder worden. “Veel mensen denken dat hun GPS-toestel meteen de juiste positie meet. In werkelijkheid gaat er een hele keten van satellieten, correcties en coördinatentransformaties aan vooraf,” legt Lasertopo’s GNSS-expert Jochen Delvaeye uit.

GNSS en satellietsystemen 

In de volksmond spreekt men vaak over GPS, maar dat is slechts één van de systemen. Naast het Amerikaanse GPS bestaan het Europese Galileo, het Russische GLONASS en het Chinese BeiDou. Samen vormen ze GNSS, of Global Navigation Satellite Systems. Het principe is eenvoudig: de satellieten sturen continu signalen met hun exacte positie en tijdstempel. 

Een ontvanger op de werf meet hoe lang het signaal nodig heeft en kan zo de afstand tot de satelliet berekenen. Met meerdere satellieten kan het toestel zijn positie bepalen via driehoeksmeting. “Eigenlijk blijft het gewoon driehoeksmeting, alleen gebruik je nu satellieten op duizenden kilometers hoogte in plaats van punten op de grond,” zegt Delvaeye. 

Waarom GNSS alleen ontoereikend is

Een GNSS-positie op zichzelf is echter niet nauwkeurig genoeg voor professioneel bouwwerk. “De foutmarge bedraagt al snel vijf tot vijftien meter,” legt Delvaeye uit. “Voor een bouwwerf, waar precisie cruciaal is, schiet dat dus zeker tekort.” 

Bovendien hanteert ieder land ook z’n eigen coördinatenstelsel, historisch gegroeid en aangepast aan het lokale landoppervlak en referentiepunten. In België is dat momenteel Lambert72, wat tegen eind 2028 wordt vervangen door Lambert2008. Nederland hanteert dan weer het Rijksdriehoekscoördinaten of RD-stelsel, terwijl men het in Frankrijk heeft over de Réseau Géodésique Français of RGF93. 

Het belang van RTK-correcties

Om een GNSS-positie nauwkeurig toe te passen op een lokaal coördinatenstelsel heb je een vertaalsleutel nodig. Dat is precies wat realtime RTK-correcties doen. Het systeem vergelijkt satellietmetingen met referentiestations waarvan de exacte positie bekend is en stuurt het verschil door naar je GPS-toestel. Zo kan je toestel via de combinatie van satellietsignalen en lokale antennes een fixed positie berekenen. In Vlaanderen levert FLEPOS deze correcties, terwijl we ten zuiden van de taalgrens spreken over het WALCORS-netwerk. 

Ontzorging door Lasertopo 

“Voor gebruik van FLEPOS (Flemish Positioning Service) heb je een profiel met gebruikersnaam en wachtwoord nodig. Lasertopo regelt dit standaard,” zegt Delvaeye. “Bij aflevering van een GPS-toestel wordt alles ingesteld zodat het GPS-toestel meteen correct werkt. Voor een eenmalige klus over een taal- of landsgrens kunnen we echter ook tijdelijk de instellingen aanpassen, zodat je niet zelf hoeft te puzzelen.”

Zelf een ander coördinatensysteem instellen 

Wil je de instelling dan toch liever zelf doen, dan kan dit via het volgende stappenplan: 

1. Maak een gebruikersprofiel aan en download het gewenste coördinatensysteem van het grondgebied waar je gaat meten. (Opgelet: waar dit in België gratis is, is zo’n gebruikersaccount in Nederland voor het RD-correctiesignaal betalend.)
    
2. Kopieer de bestanden op de tablet naar de map: C:\Users\Public\Documents\Leica Geosystems\iCON\CoordinateSystems 
    
3. Importeer het systeem in de GPS-app door het .lok-bestand te selecteren. Het nieuwe coördinatensysteem verschijnt in de lijst en je kan voortaan ook buiten Vlaanderen, in het land waarvoor je het RTK-signaal downloadde, nauwkeurig meten. 
    
4. Controleer altijd dat je GPS-toestel een fixed positie aangeeft voordat je begint. 

Meten zonder zorgen 

Dankzij de combinatie van satellieten, RTK-correcties en lokale coördinatenstelsels levert je GPS-toestel precies wat het belooft. “FLEPOS 4.0 zal die betrouwbaarheid ongetwijfeld nog verder verhogen, maar geen zorgen: zélf hoef je hier als gebruiker en als Lasertopo-klant niks voor te doen. Wij bij Lasertopo zorgen dat je toestel meteen gebruiksklaar is, desgewenst inclusief de aanmaak van een profiel en het instellen van de benodigde correctiesignalen,” besluit Delvaeye. Zo kan jij je volledig concentreren op je werk, terwijl de technologie achter de schermen - of beter: achter het scherm - z’n werk doet.”