Een gps-systeem dat zich schikt naar elke workflow

Zeg ‘archeologie’ en de gedachten dwalen al snel af richting Indiana Jones: avontuur, spectaculaire vondsten en een arsenaal aan borstels en truwelen om artefacten ongeschonden de grond uit te halen. De realiteit is anders. Iets minder sensationeel, dat zeker, maar ook met een groeiend aandeel voor technologie. Om de workflow te optimaliseren, investeerde Monument Vandekerckhove onlangs nog in drie nieuwe gps-toestellen met Zeno Mobile One software van Leica Geosystems. Lasertopo begeleidde het West-Vlaamse bedrijf van keuze tot - en voorbij - ingebruikname. 

On-site flexibiliteit stroomlijnt archeologisch onderzoek 

Het in Ingelmunster gevestigde Monument Vandekerckhove is onderdeel van Group Monument en combineert werfactiviteiten in restauratie, renovatie en nieuwbouw met onder meer archeologisch onderzoek. “In principe wordt er bij het aanvragen van elke omgevings- of verkavelingsvergunning een archeologienota opgesteld’, vertelt archeoloog Lobke Decrock. “Die bepaalt of er verder vooronderzoek en uiteindelijk opgravingen nodig zijn. Het hele traject is aan strikte regels gebonden: boringen moeten op een bepaald grid uitgezet worden, we mogen niet buiten het projectgebied graven en alle archeologische sporen en structuren moeten met XYZ-coördinaten en tot op cm-nauwkeurigheid geregistreerd worden. Gps-systemen maken het eenvoudiger om aan die code van goede praktijk te voldoen.” 

Ergonomische oplossing 

De archeologen van Monument Vandekerckhove werken al vele jaren met gps-systemen uit het portfolio van Lasertopo. Als aanvulling op de toestellen uit de Leica iCON-reeks kocht het bedrijf via dezelfde leverancier onlangs nog drie nieuwe exemplaren aan. “Er is een jarenlange samenwerking tussen Lasertopo en Group Monument”, weet Decrock. “Dat is niet toevallig. Bij Lasertopo wordt heel goed geluisterd naar onze werkwijze, onze noden en verwachtingen. Op basis daarvan stelt het team steeds de meest geschikte oplossingen voor.” 

In dit geval gaat het om de Leica Zeno GG04 Plus GPS in combinatie met Zeno Mobile One software. Die laatste kan zowel op tablet als op smartphone geïnstalleerd worden. “De combinatie van de gsm en lichtgewicht antenne maakt dit tot een uiterst ergonomische oplossing. Als je een hele dag op het veld staat te graven en te meten, is dat geen overbodige luxe. De veiligheid vaart er ondertussen ook wel bij: bij diepe coupes kan ik de antenne perfect aan mijn collega in de put geven om zelf van bovenaf met de smartphone de meting te doen.” 

Eenvoudig te personaliseren 

Wellicht de sterkste troef van het systeem is volgens Decrock de mogelijkheid om projecten en bibliotheken te personaliseren. “Voor ons is het belangrijk dat we zaken zoals sporen, lagen en verstoringen op een consequente manier registreren. In het verleden kreeg elk ingemeten punt gewoon een nummer en moesten we alles vervolgens op kantoor aan de juiste gegevens koppelen. Nu hebben we via Zeno Mobile One een eigen bibliotheek aangemaakt, met daarin een aantal standaard lagen en hun relevante attributen - zaken die bij elke opgraving van toepassing zijn. Bij het inmeten van een spoor, kan ik zo meteen het spoornummer, het vlak en de hoogte ingeven. Dat garandeert dat alles systematisch op dezelfde manier geregistreerd wordt. Via het spoornummer wordt alles bovendien automatisch aan de spoorbeschrijving in onze database gekoppeld, waardoor de verwerking op kantoor aanzienlijk efficiënter kan gebeuren.” 

Ook de mogelijkheid om het project rechtstreeks als shapefile te exporteren en via de cloud door te sturen, alsook om punten op het terrein te bewerken, ervaart Decrock als een belangrijke tijdswinst. “Het gebeurt wel eens dat we iets in eerste instantie als spoor definiëren, maar dat bij het couperen blijkt dat het toch om iets anders gaat. In het verleden moest ik dat apart noteren om het nadien via de computer aan te passen; nu kan ik de ingemeten punten rechtstreeks op mijn tablet of telefoon, en dus meteen op de werf, selecteren en bewerken.” 

Inzicht in ruimtelijke en historische samenhang 

In tegenstelling tot wat de filmindustrie ons doet geloven, draait archeologie zelden om spectaculaire, singuliere vondsten. In de regel worden er heel veel kleine sporen gevonden, waarvan vooral de ruimtelijke samenhang betekenisvol is. “Het grootste deel van die interpretatie gebeurt achteraf op kantoor, maar via de Zeno Mobile One app krijgen we ook op het terrein al heel wat inzicht. We krijgen het volledige grondplan, inclusief alle sporen, verstoringen, coupes, enzovoort, en kunnen perfect aanduiden welke lagen we wel of niet willen zien. Daarenboven kunnen we als achtergrondlaag bijvoorbeeld een historische kaart selecteren en zo het ruimtelijke beeld in situ op een historisch beeld projecteren.” 

Snelheid telt 

Na enkele maanden terreinervaring met de GG04 Plus en Zeno Mobile One kan Decrock enkel besluiten dat de door Lasertopo aangereikte oplossing inderdaad naadloos bij de werkwijze van het archeologische team aansluit. “Voor bouwheren zijn we vaak een noodzakelijk kwaad. Ons werk staat tussen hen en de start van de werkzaamheden in. Hoe vlotter we dat kunnen afronden, hoe beter dus de verstandhouding. De nieuwe gps-toestellen dragen daar absoluut aan bij, al zijn ze niet het enige dat telt. De snelle service van Lasertopo is minstens even belangrijk. Wanneer we op de werf even in de knoop zitten, zorgen zij namelijk voor een prompte oplossing. Lukt dat niet via telefonisch advies, dan rijdt er gewoon een productspecialist naar de werf in kwestie, zelfs als we diep in de Westhoek staan. Mede dankzij die ondersteuning kunnen we onze sites tijdig vrijgeven en extra kosten vermijden.”